Heo đang ăn bình thường bỗng sốt cao, bỏ ăn, nằm lì, thở khó, sưng khớp và không muốn đứng dậy? Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo bệnh Glasser – một bệnh nhiễm khuẩn toàn thân nguy hiểm, thường xuất hiện trên heo con sau cai sữa và có khả năng gây thiệt hại lớn nếu phát hiện muộn.
Điều đáng lo ngại là bệnh Glasser không chỉ tác động lên đường hô hấp. Vi khuẩn còn có thể xâm nhập vào máu, gây viêm nhiều màng thanh dịch, viêm khớp, viêm màng não, nhiễm trùng huyết và chết đột ngột.
Bệnh Glasser trên heo là gì?
Bệnh Glasser, còn được viết là bệnh Glässer, do vi khuẩn Glaesserella parasuis, trước đây gọi là Haemophilus parasuis, gây ra. Vi khuẩn này có thể hiện diện ở đường hô hấp trên của heo khỏe, nhưng khi đàn heo bị stress, suy giảm sức đề kháng hoặc mắc bệnh ghép, các chủng có độc lực có thể xâm nhập và gây bệnh toàn thân.
Bệnh thường được ghi nhận nhiều quanh giai đoạn cai sữa, khi heo phải chịu hàng loạt yếu tố bất lợi như:
- Tách mẹ, chuyển chuồng hoặc ghép đàn.
- Thay đổi thức ăn đột ngột.
- Chuồng lạnh, ẩm, thông khí kém.
- Mật độ nuôi cao.
- Vận chuyển đường dài.
- Sức đề kháng giảm hoặc đang mắc bệnh hô hấp khác.
Glasser có thể gây viêm đa màng thanh dịch có fibrin, viêm đa khớp, viêm màng não, viêm phổi hoặc nhiễm trùng huyết cấp tính.
Những triệu chứng bệnh Glasser trên heo cần đặc biệt chú ý
Biểu hiện bệnh có thể thay đổi tùy theo độc lực của vi khuẩn, sức đề kháng của đàn và mức độ bệnh ghép. Tuy nhiên, bà con cần kiểm tra ngay khi thấy heo xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
1. Heo sốt cao, bỏ ăn và nằm tụm
Heo bệnh thường mệt mỏi, phản ứng chậm, giảm ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn. Một số con nằm tách đàn, run hoặc tụm lại với nhau dù nhiệt độ chuồng không quá thấp.
Đây thường là dấu hiệu ban đầu nhưng rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với stress sau cai sữa.
2. Thở khó, thở bụng và ho
Khi phổi và màng phổi bị tổn thương, heo có thể:
- Thở nhanh, thở nặng.
- Thở giật bụng.
- Duỗi cổ để thở.
- Ho hoặc có dịch mũi.
- Da tai, mõm hoặc vùng bụng chuyển đỏ tím trong trường hợp nặng.
Heo bị Glasser có thể suy sụp nhanh, khó thở rõ và giảm khả năng vận động.
3. Sưng khớp, đau chân và đi khập khiễng
Viêm đa khớp là một biểu hiện rất điển hình. Khớp chân có thể sưng, nóng và đau. Heo đứng lên khó khăn, bước đi cứng, khập khiễng hoặc nằm lì vì đau.
Khi bắt hoặc di chuyển, heo có thể kêu nhiều do đau ở khớp và các màng thanh dịch.
4. Heo không muốn đứng dậy
Một số con nằm sấp hoặc nằm nghiêng, không muốn vận động. Khi bị thúc đứng, heo có thể đứng không vững rồi nhanh chóng nằm xuống.
Tình trạng này có thể liên quan đến đau khớp, viêm màng phổi, suy kiệt hoặc tổn thương hệ thần kinh.
5. Xuất hiện dấu hiệu thần kinh
Khi vi khuẩn gây viêm màng não, heo có thể:
- Run cơ.
- Đi loạng choạng.
- Nghiêng đầu.
- Co giật.
- Đạp chân khi nằm nghiêng.
- Mất khả năng đứng.
Các biểu hiện viêm màng não, viêm khớp và nhiễm trùng huyết cũng có thể gặp ở bệnh do liên cầu khuẩn hoặc một số tác nhân khác. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một triệu chứng để kết luận bệnh.
6. Chết đột ngột
Ở thể quá cấp, heo có thể được phát hiện chết mà trước đó chưa biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Nguyên nhân thường liên quan đến nhiễm trùng huyết và phản ứng viêm toàn thân tiến triển nhanh.
Phát hiện muộn, bệnh Glasser gây hậu quả gì?
Tỷ lệ chết có thể tăng nhanh
Nếu điều trị chậm, vi khuẩn có thể lan theo đường máu và gây tổn thương nhiều cơ quan cùng lúc. Những con đã khó thở nặng, có biểu hiện thần kinh hoặc nằm liệt thường có tiên lượng xấu hơn.
Viêm đa xoang, dính màng tim và màng phổi
Tổn thương điển hình của bệnh là sự tích tụ fibrin trên bề mặt tim, phổi và các cơ quan trong ổ bụng. Fibrin có thể làm các bề mặt cơ quan dính vào nhau, gây ảnh hưởng lâu dài đến hô hấp, tuần hoàn và khả năng phát triển của heo.
Viêm khớp kéo dài, heo còi cọc
Những con sống sót nhưng tổn thương khớp nặng có thể tiếp tục đi khập khiễng, ăn kém, chậm lớn và không đồng đều với đàn. Một số con phải loại thải sớm, làm tăng tỷ lệ hao hụt.
Tăng chi phí và kéo dài thời gian xuất bán
Bệnh làm tăng chi phí thuốc, công chăm sóc và tỷ lệ loại thải. Đồng thời, đàn heo giảm ăn, tăng trọng kém, kéo dài ngày nuôi và khó đạt trọng lượng xuất bán theo kế hoạch.
Giải pháp xử lý bệnh Glasser trên heo
Ngay khi phát hiện heo nghi mắc bệnh, cần đồng thời thực hiện ba việc: cách ly heo bệnh, điều trị sớm những con có triệu chứng và kiểm soát nguy cơ trên toàn đàn.
1. Phác đồ tiêm cho từng con bệnh
Tiêm liên tục trong 3 ngày:
Theo quy trình kỹ thuật được cung cấp, rút thuốc lần lượt theo thứ tự:
CEFTRI AZV → GLUCOKC TOSAL → DEXASON
Pha chung đúng thứ tự, lắc đều rồi tiêm cho heo.
CEFTRI AZV đặc trị các trường hợp viêm màng não, viêm phổi cấp, liên cầu khuẩn và Glasser.
GLUCOKC TOSAL là sản phẩm bổ trợ khi vật nuôi bị sốt, suy nhược.
DEXASON có tác dụng chống viêm và chống phù nề.
2. Trộn hỗ trợ cho tổng đàn
Tính theo tổng thể trọng đàn mỗi ngày, sử dụng liên tục 7 ngày:
- ACELEXIN: 1 g/30 kg thể trọng.
- ALCHYMOSIN Oral: 1 lít/10 tấn thể trọng.
- PARA extra: 1 g/30 kg thể trọng.
Cần cân hoặc ước tính sát tổng thể trọng đàn để tính đúng lượng sử dụng. Thuốc phải được trộn thật đều, bảo đảm các ô chuồng đều tiếp cận đủ lượng trong ngày.
ALCHYMOSIN Oral được giới thiệu với vai trò hỗ trợ tiêu viêm, giảm phù nề, giảm dịch nhầy và phân giải fibrin trong các bệnh đường hô hấp, viêm khớp và Glasser.
3. Chăm sóc và quản lý đàn trong thời gian điều trị
Điều trị bằng thuốc sẽ khó đạt kết quả nếu các yếu tố gây stress vẫn tiếp tục tồn tại. Trong thời gian xử lý bệnh, trại nên:
- Tách riêng heo sốt, khó thở hoặc không đứng được.
- Giữ chuồng khô, ấm nhưng không đóng kín.
- Hạn chế bắt, đuổi hoặc ghép đàn.
- Bố trí thêm máng nước cho heo yếu.
- Loại bỏ thức ăn ẩm mốc, ôi thiu.
- Vệ sinh dụng cụ giữa các ô chuồng.
- Theo dõi lượng ăn, nhiệt độ, nhịp thở và khả năng đứng của heo mỗi ngày.
Kết luận
Bệnh Glasser trên heo có thể bắt đầu bằng những biểu hiện tưởng như đơn giản như sốt, bỏ ăn hoặc đi khập khiễng, nhưng chỉ trong thời gian ngắn có thể tiến triển thành khó thở, viêm đa khớp, viêm màng não, viêm đa xoang và chết đột ngột.
Phát hiện sớm, điều trị đúng đối tượng, hỗ trợ tổng đàn và kiểm soát triệt để các yếu tố gây stress là những bước quan trọng giúp giảm tỷ lệ chết, hạn chế heo còi cọc và bảo vệ hiệu quả chăn nuôi.
